کلاب فوت یا انحراف مادرزادی پا یکی از شایعترین ناهنجاریهای اسکلتی در نوزادان است که در صورت درمان بهموقع، میتواند کاملاً اصلاح شود. اگر این عارضه در ماههای ابتدایی زندگی تحت نظر پزشک متخصص درمان نشود، به مرور باعث اختلال در راه رفتن، درد مزمن و تغییر شکل دائمی پا خواهد شد. تشخیص زودهنگام و شروع درمان در هفتههای اول تولد، نقش کلیدی در پیشگیری از عوارض بلندمدت دارد و احتمال موفقیت درمان را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
اهمیت درمان کلاب فوت فقط به اصلاح ظاهر پا محدود نمیشود، بلکه مستقیماً بر کیفیت زندگی کودک در آینده تأثیر میگذارد. کودکی که درمان مناسب دریافت کند میتواند بدون محدودیت فعالیتهای روزمره، ورزش و تحرک طبیعی داشته باشد. در مقابل، عدم درمان یا درمان ناقص ممکن است منجر به مشکلات حرکتی، کاهش اعتمادبهنفس و حتی نیاز به جراحیهای پیچیده در سنین بالاتر شود. بنابراین پیگیری دقیق روند درمان، یک سرمایهگذاری مهم برای سلامت آینده کودک محسوب میشود.
کلاب فوت نوعی ناهنجاری در پا است که به سه دسته تقسیم می شود: پاچنبری ایدیوپاتیک (با علت ناشناخته)، پاچنبری نوروژنیک (ناشی از عارضه سیستم عصبی) و پاچنبری سندرمی (ناشی از سندرم زمینه ای).
کلاب فوت یک بدشکلی مادرزادی است، به این معنی که کودک شما با این بیماری به دنیا آمده است. پزشکان معمولاً بلافاصله پس از تولد قادر به تشخیص آن هستند. تشخیص هر چه سریع تر آن بلافاصله پس از متولد شدن و شروع درمان حائز اهمیت فراوان است. اگر به موقع درمان شوید، به احتمال زیاد، درمان آسان تر و موفقیت آمیزتر خواهد بود. در این مقاله از تهران ارتوپدی به روش های درمان کلاب فوت می پردازیم.
ویزیت و نوبت دهی دکتر تقی بغدادی فوق تخصص و جراح ارتوپد کودکان
کلاب فوت عمدتاً ایدیوپاتیک است، به این معنی که علت آن ناشناخته است. اعتقاد بر این است که عوامل ژنتیکی نقش اصلی را ایفا می کنند و برخی از تغییرات ژنی خاص با آن مرتبط هستند، اما این امر هنوز به صورت دقیق مشخص نشده است. به نظر می رسد پاچنبری ارثی و ژنتیکی باشد.
همانطور که ذکر شد، علل پای کلاب فوت مشخص نیست، اما اگر
احتمال اینکه کلاب فوت مادرزادی داشته باشید، زیاد است.
بیماری کلاب فوت انواع مختلفی دارد که در زیر مهمترین انواع آن را معرفی می کنیم.
کلاب فوت ایدیوپاتیک (کلاب فوت ایزوله) که “بد شکلی پاشنه ای بسته پا” نیز نامیده می شود، شایع ترین نوع کلاب فوت و مادرزادی است. از هر 1000 نوزاد، یک نوزاد به این ناهنجاری مادرزادی مبتلا است که در نیمی از مبتلایان فقط یک پا پرانتزی است. در حال حاضر علت کلاب فوت ایدیوپاتیک نامشخص است، ولی احتمال ابتلای نوزادان پسر در مقایسه با نوزادان دختر دو برابر بیشتر است.
کلاب فوت نوروژنیک یا کلاب فوت عصب زاد ناشی از یک بیماری عصبی زمینه ای است. مثلا کودکی که اسپینا بیفیدا در او مادرزادی است، شاید در اواخر دوران کودکی اش به دلیل فلج مغزی یا فشردگی طناب نخاعی به پای چنبری مبتلا شود.
کلاب فوت سندرمی با چند عارضه بالینی دیگری که ناشی از سندرم زمینه ای مربوطه است، همراه است. نمونه هایی از سندرم هایی که منجر به پای پرانتزی می شوند، عبارتند از: آرتروگریپوز (خمیدگی مفاصل، سندرم نوار انقباض، همیملیای تیبیا (نیم اندامی درشت نی) و کوتولگی دیاستروفی.
این بیماری بلافاصله هنگام تولد قابل مشاهده و تشخیص است و همچنین آن را می توان قبل از تولد با سونوگرافی به خصوص اگر هر دو پا تحت تأثیر باشند، تشخیص داد. اما در صورت تشخیص بیماری پیش از تولد، امکان هیچ گونه درمانی تا پس از تولد کودک وجود ند
خواه این بیماری در حین بارداری تشخیص داده شود و خواه بعد از تولد، پزشکان آزمایش های بیشتری را برای بررسی سایر مشکلات سلامتی از جمله فتق نخاع و دیستروفی عضلانی توصیه می کنند.
رادیوگرافی امکان مشاهده دقیق بدشکلی را با جزئیات بیشتر فراهم می کند.
پزشک معمولا بلافاصله پس از تولد نوزاد فقط با یک نگاه به شکل و وضعیت پای نوزاد، کلاب فوت را تشخیص میدهد. گاهی اوقات، پزشک برای تشخیص میزان دقیق و کامل کلاب فوت عکسبرداری تجویز می کند، اما عموما عکسبرداری ضروری نیست.
قبل از تولد نوزاد نیز در هفته 20 بارداری بیشتر موارد کلاب فوت در معاینه معمول سونوگرافی به وضوح قابل مشاهده است. درست است که قبل از تولد نوزاد هیچ کاری نمی توان برای برطرف کردن مشکل انجام داد، اما اطلاع از آن به شما این فرصت را می دهد تا در مورد کلاب فوت بیشتر بدانید و با پزشکان متخصصان، از جمله جراح ارتوپد اطفال و مشاور ژنتیک مشورت نمایید.
درمان کلاب فوت اگر در زمان مناسب و با روش صحیح انجام شود، میتواند به اصلاح کامل فرم پا و جلوگیری از مشکلات حرکتی در آینده کمک کند. انتخاب روش درمانی درست اهمیت زیادی دارد، زیرا شدت انحراف، سن کودک و میزان انعطافپذیری پا در نتیجه نهایی تأثیر مستقیم دارند. انتخاب اشتباه یا شروع دیرهنگام درمان ممکن است باعث باقی ماندن بدشکلی یا عود مجدد مشکل شود.
به همین دلیل پزشک متخصص با ارزیابی دقیق شرایط، مناسبترین روش درمان را انتخاب میکند تا بهترین نتیجه با کمترین عارضه به دست آید. در ادامه، مهمترین روشهای درمان کلاب فوت را بررسی میکنیم.
روش پونستی یکی از رایجترین و مؤثرترین روشهای درمان کلاب فوت است که معمولاً از هفتههای ابتدایی تولد شروع میشود. در این روش، پای نوزاد بهصورت مرحلهای و طی چند هفته با گچهای متوالی اصلاح میشود تا به تدریج به وضعیت طبیعی نزدیک شود. در بسیاری از موارد، یک برش کوچک در تاندون آشیل انجام میشود و سپس استفاده از بریس آغاز میگردد تا نتیجه تثبیت شود.
این روش کمتهاجمی است و در صورت پیگیری صحیح، درصد موفقیت بسیار بالایی دارد. همکاری والدین در استفاده منظم از بریس، نقش مهمی در جلوگیری از بازگشت انحراف دارد.
مزایا ✅
معایب ❌
در موارد شدید یا زمانی که درمانهای غیرجراحی پاسخگو نباشند، جراحی اصلاحی انجام میشود. در این روش، جراح با آزادسازی و تنظیم تاندونها و رباطهای پا، وضعیت طبیعیتری ایجاد میکند. این روش معمولاً در سنین بالاتر یا در موارد عود شده توصیه میشود.
جراحی میتواند بدشکلیهای شدید را اصلاح کند، اما نسبت به روشهای غیرتهاجمی دوره نقاهت طولانیتری دارد و نیازمند مراقبتهای پس از عمل است.
مزایا ✅
معایب ❌
بریس و کفش طبی معمولاً بهعنوان مرحله تکمیلی درمان استفاده میشوند و نقش مهمی در جلوگیری از بازگشت کلاب فوت دارند. این وسایل کمک میکنند پا در وضعیت اصلاحشده باقی بماند و رشد طبیعی خود را ادامه دهد. مدت استفاده بسته به شرایط کودک متفاوت است.
اگرچه این روش بهتنهایی درمان کامل محسوب نمیشود، اما برای تثبیت نتایج درمان بسیار ضروری است و تأثیر زیادی در موفقیت بلندمدت دارد.
مزایا ✅
معایب ❌
پزشکان توصیه می کنند در اسرع وقت به درمان کلاب فوت اقدام شود. درمان زودهنگام از مشکلات آتی کودک پیشگیری می کند. بهتر است درمان را در دو هفته اول زندگی کودک خود شروع کنید.
احتمالا برای درمان کلاب فوت کودک خود به تیمی از پزشکان متخصصان از جمله متخصصان ذیل متوسل خواهید شد:
ارتوپد اطفال: در زمینه مشکلات استخوان و مفاصل در کودکان تخصص دارد،
جراح ارتوپد: در زمینه جراحی استخوان و مفاصل متخصص است و
فیزیوتراپ: به کودک تان کمک می کند تا قدرت حرکت داشته و پای خود را حرکت دهد.
مدت زمان بهبود پاچنبری به شدت انحراف، سن شروع درمان و نوع روش انتخابی بستگی دارد. اگر درمان در هفتههای اول تولد آغاز شود، معمولاً روند اصلاح اولیه طی ۶ تا ۸ هفته با گچگیریهای متوالی انجام میشود. در این مرحله فرم اصلی پا اصلاح میشود، اما درمان در همینجا پایان پیدا نمیکند و مرحله تثبیت اهمیت زیادی دارد.
پس از اصلاح اولیه، استفاده از بریس مخصوص برای جلوگیری از بازگشت انحراف ضروری است. این مرحله ممکن است چند ماه بهصورت تماموقت و سپس تا حدود ۳ تا ۴ سال فقط در زمان خواب ادامه داشته باشد. بنابراین بهبود ظاهری پا نسبتاً سریع اتفاق میافتد، اما تکمیل روند درمان و جلوگیری از عود نیازمند صبر و پیگیری طولانیمدت است.
| مرحله درمان | مدت زمان تقریبی |
|---|---|
| گچگیری اولیه | ۶ تا ۸ هفته |
| ترمیم تاندون (در صورت نیاز) | بهبود طی ۲ تا ۳ هفته |
| استفاده تماموقت از بریس | حدود ۲ تا ۳ ماه |
| استفاده شبانه از بریس | تا ۳ یا ۴ سالگی کودک |
کودکانی که برای درمان کلاب فوت تحت عمل جراحی قرار می گیرند، زندگی پرتحرک و کم خطری را تجربه می کنند. خطرات احتمالی مرتبط با این جراحی عبارتند از:
رایج ترین شکایتی که افراد پس از درمان کلاب فوت دارند، سفتی پا و مچ پا است. این سفتی با افزایش سن می تواند منجر به آرتروز شود. با بزرگتر شدن و رشد کودک، گاهی اوقات انجام مجدد عمل جراحی لازم است.
برخی از افراد مشهوری که کلاب فوت مادرزادی دارند، عبارتند از:
فرد مبتلا به یک یا دو پای چنبری ممکن است با محدودیت های حرکتی مواجه شود.
والدین کودکان مبتلا به کلاب فوت ممکن است مضطرب باشند، اما با درمان مناسب، فرد به موقع قادر خواهد بود از پای خود بدون هیچ مشکل اساسی استفاده کند.
کلینیک فوقتخصصی پزشکی و توانبخشی ارتوپدی و نورولوژی «تهران ارتوپدی» با هدف ارائه خدمات جامع توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، خدمات خود را در گستره وسیعی از مناطق تهران ارائه میدهد. این مرکز با بهرهگیری از تیمی متخصص و تجهیزات پیشرفته، پذیرای مراجعان از شمال، شرق، غرب و مرکز تهران است. مناطق تحت پوشش شامل منطقه یک ، الهیه، خیابان فرشته، شهرک غرب، تجریش، قیطریه، پاسداران، اختیاریه، ولنجک، نیاوران، ونک، مرزداران، شهرآرا، یوسفآباد، امیرآباد، نارمک، نیروهوایی، زعفرانیه، آجودانیه، جردن، پونک، صادقیه، محمودیه ، لویزان، شهرک راهآهن و سعادتآباد میباشد.
