بورسیت به التهاب «بورس» گفته میشود؛ بورس کیسهای کوچک و پر از مایع است که بین استخوان، تاندون، عضله و پوست قرار میگیرد و مثل بالشتک، اصطکاک حرکتی مفصل را کم میکند. وقتی این کیسه بر اثر فشار مداوم، ضربه، استفاده بیشازحد از مفصل، عفونت یا بیماریهای التهابی تحریک شود، مایع داخل آن افزایش پیدا میکند و ناحیه دچار درد، تورم، حساسیت و محدودیت حرکت میشود.
بورسیت بیشتر در شانه، آرنج، لگن، زانو و پاشنه دیده میشود و در افرادی که حرکات تکراری انجام میدهند، زیاد زانو میزنند، مدت طولانی روی آرنج تکیه میکنند یا ورزشهای پرفشار دارند شایعتر است.
| نوع بورسیت شایع | محل درگیری | علائم معمول |
|---|---|---|
| بورسیت شانه | اطراف مفصل شانه | درد هنگام بالا بردن دست، کاهش دامنه حرکت |
| بورسیت آرنج | نوک آرنج | تورم واضح، حساسیت، درد با تکیه دادن |
| بورسیت زانو | جلوی کشکک یا داخل زانو | درد، ورم، مشکل در خم و راست کردن زانو |
| بورسیت لگن | کنار خارجی ران و لگن | درد هنگام خوابیدن روی پهلو یا راه رفتن |
| بورسیت پاشنه | پشت یا زیر پاشنه | درد پاشنه، التهاب اطراف تاندون آشیل |
بورسیت در بزرگسالان علی الخصوص افراد بالای 40 سال شایع است. این بیماری عموما در اثر استفاده مکرر یا فشار گذاشتن روی مفصل به وجود می آید. فعالیت های پرخطر شامل باغبانی، نجاری، بیل زدن، نقاشی، تنیس، گلف و اسکی می شود. شما همچنین می توانید با نشستن یا ایستادن به طرز ناصحیح و همچنین در اثر برخی آسیب ها به بورسیت مبتلا شوید.
با افزایش سن، تاندون های شما قادر به تحمل فشار نخواهند بود و احتمال پارگی آنها بالا می رود.
اگر در ساختار استخوان یا مفصل اشکالی وجود داشته باشد که موجب ایجاد فشار بیشتر روی بورس شود، این مسئله خود باعث بورسیت می شود. برخی از داروها یا برخی از بیماری ها همچون آرتریت روماتوئید، آرتریت پسوریاتیک یا مشکلات تیروئید خود عامل خطری برای ایجاد این بیماری هستند. برخی از عفونت ها نیز می توانند عامل ایجاد بورسیت باشند.
آقای دکتر سید محمد جواد مرتضوی در این قسمت در مورد بورسیت زانو و علل بروز آن صحبت می کنند:
بورسیت زانو چیست؟
انواع بورسیت بر اساس محل التهاب بورس در بدن دستهبندی میشوند، زیرا بورسها در اطراف مفاصل مختلف قرار دارند و هرکدام ممکن است به دلیل فشار، ضربه، حرکات تکراری یا بیماریهای التهابی دچار تورم و درد شوند. شدت علائم بورسیت نیز به محل درگیری، مدت التهاب و نوع فعالیت فرد بستگی دارد؛ برای مثال بورسیت شانه بیشتر با درد هنگام بالا بردن دست همراه است، اما بورسیت زانو معمولاً هنگام زانو زدن یا خمکردن مفصل تشدید میشود.
| نوع بورسیت | محل درگیری | علائم شاخص |
|---|---|---|
| بورسیت شانه | اطراف مفصل شانه، بهویژه زیر آکرومیون | درد با بالا بردن دست، محدودیت حرکت، ضعف شانه |
| بورسیت آرنج | نوک آرنج | تورم برجسته، درد هنگام تکیه دادن، حساسیت موضعی |
| بورسیت زانو | جلوی کشکک یا داخل زانو | ورم، درد با زانو زدن، دشواری در خم و راست کردن زانو |
| بورسیت لگن | کنار خارجی لگن و ران | درد هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا خوابیدن روی پهلو |
| بورسیت پاشنه | پشت پاشنه یا اطراف تاندون آشیل | درد پاشنه، التهاب پشت پا، ناراحتی با کفش تنگ |
| بورسیت مچ پا | اطراف قوزک یا تاندونهای مچ | درد با راه رفتن، تورم موضعی، حساسیت اطراف مچ |
| بورسیت عفونی | معمولاً آرنج یا زانو | قرمزی، گرمی پوست، درد شدید، گاهی تب و بیحالی |
| بورسیت مزمن | هر مفصلی با فشار تکراری طولانیمدت | درد مداوم، عودهای پیدرپی، سفتی و محدودیت حرکتی |
در میان انواع بورسیت، بورسیت شانه، زانو، آرنج و لگن شایعتر هستند و بیشتر در افرادی دیده میشوند که فعالیتهای تکراری، ورزشهای سنگین، زانو زدن طولانی یا فشار مداوم روی مفصل دارند. اگر التهاب بورس با تب، قرمزی شدید، گرمی پوست یا افزایش سریع تورم همراه باشد، احتمال بورسیت عفونی مطرح میشود و نیاز به بررسی پزشکی فوری دارد.
درد شایع ترین علامت بورسیت است. این درد ممکن است به تدریج آغاز شده یا شروعی ناگهانی و شدید داشته باشد. شما ممکن است از خشکی مفصل، تورم و قرمزی نیز رنج ببرید. علائمی همچون تب، تورم و قرمزی و گرمی در ناحیه، حال عمومی بد یا درگیری در بیش از یک نقطه و همچنین وجود مشکل در حرکت، علائمی خطرناک بوده و در این موارد حتما به پزشک مراجعه کنید. این علائم می توانند نشانه عفونت باشند.
برای پیشگیری از بورسیت میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
پزشک شما با توجه به علائم شما و انجام معاینه بالینی تشخیص را صورت خواهد داد. ممکن است انجام کارهای زیر نیز مورد نیاز باشد:
روشهای درمان بورسیت بسته به شدت التهاب بورس، علت زمینهای آن (مانند ضربه، فشار مداوم یا عفونت) و مدتزمان درگیری مفصل متفاوت است. هدف اصلی از اقدامات درمانی، کاهش التهاب بورس، تسکین درد، بازیابی دامنه حرکتی مفصل و پیشگیری از تبدیل شدن بورسیت به یک عارضه مزمن است. در بیشتر موارد، التهاب بورس با درمانهای محافظهکارانه و خانگی در طول چند هفته بهبود مییابد، اما موارد شدید یا عفونی نیازمند مداخلات پزشکی تخصصی هستند.
به طور کلی، روشهای درمان بورسیت را میتوان به دستههای زیر تقسیمبندی کرد:
این اقدامات برای کاهش سریع التهاب بورس و درد در مراحل اولیه بسیار مؤثر هستند:
پزشک ممکن است برای مهار التهاب بورس و مدیریت علائم، داروهای زیر را تجویز کند:
اگر التهاب بورس با روشهای خانگی بهبود نیابد، گزینههای درمانی تخصصیتر زیر زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام میشود:
| روش درمانی | نحوه عملکرد و اثرگذاری | موارد استفاده |
|---|---|---|
| فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی | تقویت عضلات اطراف مفصل، بهبود دامنه حرکتی و کاهش فشار روی بورس ملتهب. | بورسیت شانه، لگن و زانو |
| تخلیه مایع بورس (آسپیراسیون) | کشیدن مایع اضافی انباشتهشده در بورس با سوزن برای کاهش فشار و تورم بورس. | بورسیتهای شدید آرنج و زانو |
| تزریق کورتیکواستروئید | تزریق مستقیم داروی ضدالتهاب قوی به درون بورس جهت تسکین سریع درد و ورم. | بورسیت مقاوم به درمان خانگی |
| شاکویو تراپی (ESWT) | اعمال امواج صوتی پرقدرت برای تحریک گردش خون و ترمیم بافتهای اطراف بورس. | بورسیت مزمن پاشنه و لگن |
در موارد بسیار نادر که بورسیت به هیچکدام از درمانهای فوق پاسخ ندهد، مزمن شود یا عفونت شدیدی داشته باشد که به آنتیبیوتیک پاسخ نمیدهد، پزشک عمل جراحی برداشتن بورس (بورکتومی – Bursectomy) را پیشنهاد میدهد. این جراحی معمولاً به صورت سرپایی و از طریق آرتروسکوپی (با ایجاد برشهای بسیار کوچک) انجام میشود تا بورس آسیبدیده خارج شده و فضا برای رشد یک بورس سالم و جدید فراهم شود.
کلینیک فوقتخصصی پزشکی و توانبخشی ارتوپدی و نورولوژی «تهران ارتوپدی» با هدف ارائه خدمات جامع توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، خدمات خود را در گستره وسیعی از مناطق تهران ارائه میدهد. این مرکز با بهرهگیری از تیمی متخصص و تجهیزات پیشرفته، پذیرای مراجعان از شمال، شرق، غرب و مرکز تهران است. مناطق تحت پوشش شامل منطقه یک ، الهیه، خیابان فرشته، شهرک غرب، تجریش، قیطریه، پاسداران، اختیاریه، ولنجک، نیاوران، ونک، مرزداران، شهرآرا، یوسفآباد، امیرآباد، نارمک، نیروهوایی، زعفرانیه، آجودانیه، جردن، پونک، صادقیه، محمودیه ، لویزان، شهرک راهآهن و سعادتآباد میباشد.
