کیست های گانگلیون توده های غیرسرطانی هستند که معمولا در امتداد تاندون ها یا مفاصل مچ دست یا دست به وجود می آیند. این کیست ها همچنین ممکن است در مچ پا و پا ایجاد شوند. کیست های گانگلیون معمولا گرد یا بیضی شکل هستند و با مایع ژله ای پر می شوند.
کیست های گانگلیونی کوچک به اندازه نخود هستند، در حالی که قطر کیست های بزرگتر تقریبا به یک اینچ (2.5 سانتی متر) می رسد. اگر کیست های گانگلیونی بر روی عصب مجاور فشار بیاورند، دردناک خواهند بود. این کیست ها گاهی اوقات می توانند باعث ایجاد اختلال در حرکت مفصل شوند.
اگر کیست گانگلیون باعث بروز مشکلی بشود، پزشک توصیه می کند که کیست با سوزن تخلیه شود. برداشتن کیست با جراحی نیز یک گزینه درمانی دیگر است، اما اگر علائمی دیده نمی شود، نیازی به درمان نیست. در بسیاری از موارد، کیست ها خود به خود از بین می روند.
جهت ویزیت و نوبت دهی دکتر آیدین عرب زاده فوق تخصص جراحی دست و اعصاب محیطی از اینجا اقدام کنید
توده های مرتبط با کیست گانگلیون را می توان بر اساس موارد زیر تشخیص داد:
این کیست‌ها زمانی پدید می‌آیند که بافت اطراف مفصل یا غلاف محافظ تاندون به دلایلی ضعیف شده، کشیده شود یا آسیب ببیند؛ این رخداد موجب نشت و تجمع مایع سینوویال (مایع روان‌کننده و لغزنده‌کننده مفاصل) در یک کیسه بسته و تشکیل برآمدگی کیسه‌ای می‌گردد.
در طول معاینه جسمی، پزشک ارتوپد به کیست فشار وارد می کند تا میزان حساسیت یا ناراحتی آن را بررسی کند و به کیست نوری می تاباند تا تشخیص دهد که آیا کیست یک توده جامد است یا پر از مایع است.
پزشک همچنین ممکن است آزمایش های تصویربرداری از جمله رادیوگرافی، سونوگرافی یا ام آر آی را برای رد سایر بیماری ها از جمله آرتروز یا تومور توصیه خواهد کرد. ام آر آی و سونوگرافی همچنین می توانند کیست های نهفته را نشان دهند.
تشخیص کیست گانگلیونی ممکن است با آسپیراسیون نیز تایید شود- آسپیراسیون فرآیندی است که در آن پزشک از یک سوزن و سرنگ برای بیرون کشیدن (اسپیراسیون/ تخلیه) مایع موجود در کیست استفاده می کند. مایع حاصل از کیست گانگلیون غلیظ و شفاف یا نیمه شفاف خواهد بود.
کیست های گانگلیون اغلب بدون درد هستند و نیازی به درمان ندارند. پزشک ممکن است رویکرد مراقبت-انتظار را توصیه کند. اگر کیست باعث درد مچ دست یا اختلال در حرکت مفصل می شود، پزشک موارد ذیل را توصیه خواهد کرد:
درمان کیست گانگلیون با توجه به شدت درد، اندازه برآمدگی مفصلی و میزان محدودیت حرکتی بیمار انتخاب می‌شود. از آنجا که کیست‌های گانگلیونی توده‌هایی کاملاً خوش‌خیم و غیرسرطانی هستند، در غیاب علائم آزاردهنده نیازی به مداخله فوری ندارند؛ با این حال، اگر توده با تحت فشار قرار دادن اعصاب یا تاندون‌ها موجب درد، بی‌حسی، گزگز یا نقص عملکرد حرکتی شود، به‌کارگیری راهکارهای درمانی متنوع از شیوه‌های غیرتهاجمی و نگه‌دارنده تا روش‌های تخلیه مایع و جراحی تخصصی کیست گانگلیون برای تسکین پایدار و بازگرداندن دامنه حرکتی مفصل ضرورت می‌یابد.
در مواردی که کیست گانگلیونی بدون درد بوده و مشکلی در انجام فعالیت‌های روزمره ایجاد نکند، استانداردترین اقدام پزشکی صبر، پایش منظم و پیگیری است. تحقیقات نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این کیست‌ها با گذشت زمان و کاهش فشارهای روزمره، به‌طور خودبه‌خودی تحلیل رفته یا کاملاً ناپدید می‌شوند. در این دوره، وضعیت مفصل تنها با معاینات دوره‌ای ارزیابی می‌شود تا در صورت تغییر سایز یا ایجاد درد، مداخله مناسب آغاز گردد.
از آنجا که حرکات مداوم مفصلی باعث ترشح بیشتر مایع سینوویال و در نتیجه بزرگتر شدن کیست گانگلیون می‌شود، استفاده موقت از بریس، اسپلینت یا مچ‌بندهای طبی یکی از شیوه‌های مؤثر محافظه‌کارانه به حساب می‌آید. بی‌حرکت نگه داشتن مچ دست یا پای درگیر با کاهش استرس مکانیکی، تورم بافت اطراف را کنترل کرده و با کاستن از فشار بر روی اعصاب مجاور، درد بیمار را به میزان چشمگیری کاهش می‌دهد.
آسپیراسیون یک روش کم‌تهاجمی، سرپایی و سریع برای کاهش حجم و برطرف کردن علائم کیست گانگلیونی است. در این فرآیند، پزشک پس از بی‌حسی موضعی، با استفاده از یک سرسوزن ویژه، مایع ژله‌ای و چسبنده داخل کپسول کیست را تخلیه می‌کند. در برخی موارد هم‌زمان داروی ضدالتهاب کورتیکواستروئیدی نیز به موضع تزریق می‌شود تا از تحریک مجدد بافت جلوگیری کند؛ هرچند احتمال بازگشت کیست در روش آسپیراسیون نسبت به جراحی بالاتر است، اما به‌علت عدم نیاز به اتاق عمل، گزینه‌ای بسیار محبوب تلقی می‌شود.
جراحی باز، قطعی‌ترین شیوه درمانی برای برآمدگی‌های مقاوم، دردناک یا عودکننده ناشی از کیست گانگلیون است. در این عمل، جراح با ایجاد یک برش دقیق روی پوست، کپسول کیست را همراه با ساقه یا پایک (Stalk) متصل به مفصل یا غلاف تاندون به‌طور کامل خارج می‌کند. با حذف کامل ریشه ارتباطی کیست با مفصل، ریسک عود مجدد ضایعه به کمترین حد ممکن می‌رسد و این روش نرخ موفقیت بسیار بالایی در بهبود ساختاری مفصل ارائه می‌دهد.
جراحی آرتروسکوپیک یکی از تکنیک‌های پیشرفته و کم‌تهاجمی است که غالباً برای کیست‌های گانگلیونی مچ دست به کار می‌رود. پزشک از طریق چند برش میلی‌متری بسیار کوچک و با هدایت یک دوربین اندوسکوپیک مخصوص (آرتروسکوپ)، پاتولوژی کیست و محل ریشه‌گیری آن را از درون مفصل مشاهده و پایه کیست را برمی‌دارد. مزایای برجسته این تکنیک شامل اسکار جراحی اندک، درد کمتر پس از عمل و دوره نقاهت و بازتوانی سریع‌تر نسبت به جراحی باز است.
کلینیک فوق‌تخصصی پزشکی و توانبخشی ارتوپدی و نورولوژی «تهران ارتوپدی» با هدف ارائه خدمات جامع توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، خدمات خود را در گستره وسیعی از مناطق تهران ارائه می‌دهد. این مرکز با بهره‌گیری از تیمی متخصص و تجهیزات پیشرفته، پذیرای مراجعان از شمال، شرق، غرب و مرکز تهران است. مناطق تحت پوشش شامل منطقه یک ، الهیه، خیابان فرشته، شهرک غرب، تجریش، قیطریه، پاسداران، اختیاریه، ولنجک، نیاوران، ونک، مرزداران، شهرآرا، یوسف‌آباد، امیرآباد، نارمک، نیروهوایی، زعفرانیه، آجودانیه، جردن، پونک، صادقیه، محمودیه ، لویزان، شهرک راه‌آهن و سعادت‌آباد می‌باشد.
