تعویض کامل مفصل یا به عبارت دقیق‌تر تعویض کامل مفصل زانو (Total Knee Replacement) یک عمل جراحی بزرگ و تخصصی است که در آن سطوح مفصلی آسیب‌دیده و فرسوده زانو با قطعات مصنوعی (پروتز) جایگزین میشود. این جراحی در واقع آخرین راه‌حل برای بیمارانی است که از درد مزمن زانو، تخریب غضروف (آرتروز شدید) یا بدشکلی مفصلی رنج می‌برند و درمان‌های دارویی یا فیزیوتراپی دیگر پاسخگویشان نیست. اما بسیاری از بیماران پرسش دارند که این عمل چگونه اجرا میشود، چه مراحلی دارد و ریکاوری آن چگونه است.
جراحی تعویض کامل مفصل چند ساعت به طول می انجامد. این جراحی در بیمارستان یا یک مرکز جراحی سرپایی انجام میشود.
دکتر محمد آیتی فیروزآبادی فوق تخصص جراحی زانو
دکتر محمدجواد مرتضوی فوق تخصص و جراح زانو و لگن
دکتر محمدحسن کاسب فوق تخصص جراحی زانو و آرتروسکوپی زانو
معمولاً افرادی که دچار آرتروز شدید زانو (استئوآرتریت) هستند، کاندیدای این جراحی به‌حساب می‌شوند. آرتروز در واقع ساییده‌شدن تدریجی غضروف مفصلی است که استخوان‌ها را بی‌محافظ گذارده و حرکت استخوان روی استخوان سبب درد شدید میشود. دیگر عوامل شایع شامل روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید)، آسیب‌های تروماتیک مانند شکستگی یا پارگی رباط، و همچنین نکروز آواسکولار (مرگ بافت استخوانی به‌علت کم‌خونی) می‌باشند.
در حقیقت، وقتی تصویربرداری (رادیوگرافی یا MRI) نشان دهد که فاصله مفصلی کاملاً تنگ شده و استخوان‌ها به هم چسپیده‌اند، پزشک معالج جراحی تعویض را پیشنهاد می‌دهد.
تعویض مفصل زانو چه زمانی لازم است؟
این جراحی معمولاً بین یک تا دو ساعت طول می‌کشد و تحت بی‌هوشی عمومی یا نخاعی اجرا میشود. جراح ابتدا یک برش طولی به‌طول تقریباً ۱۵ تا ۲۵ سانتیمتر بر روی جلوی قدامی زانو ایجاد می‌کند تا به مفصل دسترسی پیدا کند.
سپس سطوح فرسوده استخوان ران (فمور) و ساق (تیبیا) با ابزارهای دقیق برش‌کاری و تراشیده می‌شوند. پس از برداشتن غضروف‌های تخریب‌شده، قطعات فلزی و پلیاتیلنی (یک نوع پلاستیک مقاوم) بر روی استخوان‌ها چسبانیده یا با سیمان استخوانی ثابت می‌شوند.
در نهایت، یک قطعه پلیاتیلنی شبیه منیسک طبیعی بین دو قطعه فلزی قرار می‌گیرد تا اصطکاک و حرکت نرم صورت بپذیرد. برش با بخیه‌های زیبایی یا منگنه‌های جراحی بسته میشود و درین (لوله تخلیه خونابهذیرد. برش با بخیه‌های زیبایی یا منگنه‌های جراحی بسته میشود و درین (لوله تخلیه خونابه) برای ۲۴ ساعت در فعالیت و کیفیت استخوان بیمار تصمیم می‌گیرد. سه گزینه اصلی وجود دارد:
بیشتر بخوانید : جراحی تعویض مفصل زانو
مدت بستری به نوع عمل و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد و ممکن است از یک تا چند روز باشد. حرکت دادن بیمار معمولا از همان روز عمل یا روز بعد آغاز می شود. در ابتدا استفاده از واکر یا عصا ضروری است و میزان تحمل وزن بر اساس نظر جراح تعیین می شود.
بیمار باید مراقبت از زخم، مصرف داروهای ضدانعقاد، کنترل درد و انجام تمرین های تجویز شده را جدی بگیرد. بازگشت به رانندگی، کار و فعالیت های ورزشی به نوع مفصل، قدرت عضلات و نظر پزشک وابسته است و نباید بر اساس تجربه دیگران انجام شود.
فیزیوتراپی بخش مهمی از درمان است و با هدف کاهش تورم، جلوگیری از خشکی، تقویت عضلات و بازگرداندن الگوی صحیح راه رفتن انجام می شود. برنامه توانبخشی باید شخصی سازی شود؛ زیرا سرعت بهبود در افراد مختلف، بسته به سن، وضعیت عضلات، بیماری های زمینه ای و نوع پروتز متفاوت است.
کلینیک فوق‌تخصصی پزشکی و توانبخشی ارتوپدی و نورولوژی «تهران ارتوپدی» با هدف ارائه خدمات جامع توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، خدمات خود را در گستره وسیعی از مناطق تهران ارائه می‌دهد. این مرکز با بهره‌گیری از تیمی متخصص و تجهیزات پیشرفته، پذیرای مراجعان از شمال، شرق، غرب و مرکز تهران است. مناطق تحت پوشش شامل منطقه یک ، الهیه، خیابان فرشته، شهرک غرب، تجریش، قیطریه، پاسداران، اختیاریه، ولنجک، نیاوران، ونک، مرزداران، شهرآرا، یوسف‌آباد، امیرآباد، نارمک، نیروهوایی، زعفرانیه، آجودانیه، جردن، پونک، صادقیه، محمودیه ، لویزان، شهرک راه‌آهن و سعادت‌آباد می‌باشد.
