فیزیوتراپی بعد از عمل زانو معمولا از همان روز جراحی تا ۴۸ ساعت بعد و با اجازه جراح آغاز میشود. البته زمان دقیق شروع تمرینات به نوع جراحی، وضعیت زخم، میزان درد و تورم، سن بیمار و دستورالعمل جراح بستگی دارد. منظور از شروع فیزیوتراپی در روزهای اول، انجام حرکات سبک و کنترلشده است؛ تمرینات قدرتی سنگین و بازگشت به فعالیت عادی به زمان بیشتری نیاز دارد.
پاسخ کوتاه: پس از تعویض مفصل زانو معمولا فیزیوتراپی از همان روز یا روز بعد شروع میشود. بعد از بازسازی رباط صلیبی و بسیاری از جراحیهای آرتروسکوپی نیز تمرینات اولیه طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت آغاز میشوند؛ اما در ترمیم مینیسک یا جراحیهای غضروف، محدودیتهای بیشتری وجود دارد.
فیزیوتراپی تهران ارتوپدی
تماس با کلینیک فیزیوتراپی
برنامه توانبخشی برای همه جراحیهای زانو یکسان نیست. بعضی عملها اجازه راه رفتن زودهنگام را میدهند، در حالی که بعد از برخی جراحیها باید برای چند هفته وزن کمتری روی پا وارد شود.
| نوع عمل زانو | زمان معمول شروع فیزیوتراپی | نکته مهم |
|---|---|---|
| تعویض کامل یا جزئی مفصل زانو | همان روز یا ۲۴ ساعت بعد | راه رفتن با واکر و تمرین دامنه حرکتی |
| آرتروسکوپی ساده زانو | ۱ تا ۳ روز بعد | شروع حرکات سبک بر اساس درد و تورم |
| بازسازی رباط صلیبی قدامی (ACL) | ۲۴ تا ۷۲ ساعت بعد | کنترل ورم و باز کردن تدریجی زانو |
| برداشتن بخش آسیبدیده مینیسک | چند روز نخست | وزنگذاری معمولا زودتر امکانپذیر است |
| ترمیم مینیسک | روزهای اول با محدودیت | خم کردن زانو و وزنگذاری ممکن است محدود شود |
| ترمیم غضروف یا جراحی شکستگی | طبق دستور جراح | گاهی وزنگذاری برای چند هفته ممنوع است |
این بازهها عمومی هستند و نباید جایگزین پروتکل اختصاصی جراح شوند. برای مثال، تفاوت میان «برداشتن بخشی از مینیسک» و «ترمیم مینیسک» میتواند برنامه فیزیوتراپی را کاملا تغییر دهد.
در مرحله اولیه، هدف اصلی کاهش درد و ورم، پیشگیری از خشکی مفصل و فعال نگه داشتن عضلات است. فیزیوتراپیست ممکن است تمرین پمپ مچ پا، انقباض ایزومتریک عضله چهارسر ران، بالا آوردن کنترلشده پا و خم و صاف کردن محدود زانو را آموزش دهد. نحوه استفاده از واکر یا عصا و روش درست نشستن، برخاستن و بالا رفتن از پله نیز بررسی میشود.
اجرای حرکات باید در محدوده تعیینشده توسط پزشک باشد. فشار آوردن برای خم شدن شدید زانو، استفاده خودسرانه از وزنه یا کنار گذاشتن عصا پیش از موعد میتواند به بافت ترمیمشده آسیب برساند.
تعداد جلسات به نوع جراحی و شرایط بیمار وابسته است؛ اما معمولا تمرینات خانگی سبک به صورت روزانه انجام میشوند و جلسات حضوری میتوانند دو تا سه بار در هفته باشند. پس از تعویض مفصل، بازسازی رباط یا جراحی پیچیده، ممکن است برنامه فشردهتر یا طولانیتری تجویز شود.
کیفیت انجام تمرینات از تعداد جلسات مهمتر است. فیزیوتراپیست باید دامنه حرکت، قدرت عضلات، میزان تورم، الگوی راه رفتن و تحمل وزن را ارزیابی و برنامه را بر اساس پیشرفت واقعی بیمار تنظیم کند.
تاخیر بدون دلیل پزشکی ممکن است موجب خشکی مفصل، ضعف عضله چهارسر، کاهش دامنه حرکتی و دشوار شدن راه رفتن شود. در برخی بیماران، محدودیت شدید حرکت میتواند احتمال ایجاد چسبندگی داخل مفصل را افزایش دهد. به همین دلیل، توانبخشی کنترلشده معمولا خیلی زود آغاز میشود.
با این حال، شروع زودهنگام به معنای تمرین شدید نیست. اگر جراح به دلیل ترمیم تاندون، مینیسک، غضروف یا شکستگی محدودیت خاصی تعیین کرده باشد، سرعت بخشیدن خودسرانه به فیزیوتراپی میتواند نتیجه جراحی را مختل کند.
درد و تورم خفیف در روزهای نخست قابل انتظار است؛ اما علائم زیر نیازمند تماس سریع با جراح یا ارزیابی پزشکی هستند:
در صورت وجود این نشانهها، تمرین را متوقف کنید و راهنمایی پزشکی بگیرید و یا به کلینیک فیزیوتراپی مراجعه کنید..
کلینیک فوقتخصصی پزشکی و توانبخشی ارتوپدی و نورولوژی «تهران ارتوپدی» با هدف ارائه خدمات جامع توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، خدمات خود را در گستره وسیعی از مناطق تهران ارائه میدهد. این مرکز با بهرهگیری از تیمی متخصص و تجهیزات پیشرفته، پذیرای مراجعان از شمال، شرق، غرب و مرکز تهران است. مناطق تحت پوشش شامل منطقه یک ، الهیه، خیابان فرشته، شهرک غرب، تجریش، قیطریه، پاسداران، اختیاریه، ولنجک، نیاوران، ونک، مرزداران، شهرآرا، یوسفآباد، امیرآباد، نارمک، نیروهوایی، زعفرانیه، آجودانیه، جردن، پونک، صادقیه، محمودیه ، لویزان، شهرک راهآهن و سعادتآباد میباشد.
