پارگی مینیسک از جمله آسیب های شایع زانو است. ورزشکاران، خصوصا ورزشکارانی که ورزش های برخوردی انجام می دهند، در معرض پارگی مینیسک قرار دارند. با این حال، هر فردی و در هر سنی ممکن است دچار پارگی مینیسک شود. وقتی مردم در مورد غضروف پاره شده زانو صحبت می کنند، معمولاً به پارگی مینیسک اشاره می کنند. در این مقاله از سایت تهران ارتوپدی به این موضوع می پردازیم.
برای تشکیل مفصل زانوی شما سه استخوان به هم متصل می شوند: استخوان ران، استخوان درشت نی و کاسه زانو (کشکک). دو قطعه غضروف گوه ای شکل بین استخوان ران و استخوان درشت نی شما مانند “ضربه گیر” عمل می کند که مینیسک نامیده می شوند. مینیسک ها محکم و لاستیک مانند هستند تا به خاصیت ارتجاعی مفصل و پایداری آن کمک کنند.
دکتر محمد آیتی فیروزآبادی فوق تخصص جراحی زانو
دکتر محمدجواد مرتضوی فوق تخصص و جراح زانو و لگن
دکتر محمدحسن کاسب فوق تخصص جراحی زانو و آرتروسکوپی زانو
پارگی مینیسک زانو یکی از شایعترین آسیبهای مفصلی است که در اثر چرخش ناگهانی، وارد آمدن فشار بیش از حد یا فرسایش تدریجی غضروف هلالیشکل مفصل زانو رخ میدهد.
مینیسکها بافتهای غضروفی مقاومی هستند که مانند ضربهگیر بین استخوان ران و ساق پا عمل کرده و مانع از سایش آنها میشوند. هنگامی که پارگی مینیسک زانو اتفاق میافتد، یکپارچگی این بافت ضربهگیر دچار پارگی یا آسیب ساختاری شده و به دنبال این آسیب مینیسک، عملکردهای حرکتی پا، پایداری مفصل و انتقال نیرو در زانو مختل میشود.
شدت پارگیهای مینیسک از کشیدگی و پارگیهای جزئی تا پارگی کامل متغیر است و بسته به سن، سطح فعالیت و محل آسیبدیدگی نیاز به اقدامات درمانی حمایتی یا جراحی پیدا میکند.
(تصویر سمت چپ) پارگی دسته سطلی. (تصویر سمت راست) پارگی فلپ. (تصویر سمت چپ) پارگی شعاعی. (تصویر سمت راست) پارگی تحلیل برنده.
| نوع پارگی | محل و ویژگی بافت | پتانسیل ترمیم خودبهخودی | رویکرد درمانی معمول |
|---|---|---|---|
| پارگی ناحیه قرمز (Red Zone) | حاشیه خارجی مینیسک (دارای خونرسانی بالا) | زیاد (امکان ترمیم طبیعی بالاست) | فیزیوتراپی، استراحت، یا ترمیم با بخیه آرتروسکوپیک |
| پارگی ناحیه قرمز-سفید (Red-White Zone) | بخش میانی مینیسک (خونرسانی متوسط) | متوسط | بستگی به وسعت پارگی (حمایتی یا جراحی) |
| پارگی ناحیه سفید (White Zone) | حاشیه داخلی مینیسک (فاقد خونرسانی مستقیم) | بسیار کم / غیرممکن | منیسککتومی جزئی (تراشیدن بخش پارهشده) |
پارگی مینیسک زانو معمولاً زمانی رخ میدهد که زانو همزمان تحت فشار و چرخش قرار بگیرد؛ بااینحال، افزایش سن و فرسایش تدریجی غضروف نیز میتواند مینیسک را ضعیف کند و حتی یک حرکت ساده باعث آسیب آن شود. بنابراین، علت پارگی مینیسک زانو ممکن است ضربهای ناگهانی، فعالیت ورزشی یا تغییرات فرسایشی مفصل باشد. شناخت علت آسیب مینیسک به پزشک کمک میکند شدت پارگی، روش درمان و احتمال بهبود آن را بهتر ارزیابی کند.
هنگام پارگی مینیسک ممکن است “صدای تق” آن را بشنوید. با این شرایط، بیشتر افراد هنوز می توانند روی زانوی آسیب دیده خود راه بروند. بسیاری از ورزشکاران با همان پارگی به بازی و ورزش ادامه می دهند. طی 2 تا 3 روز زانوی شما به تدریج سفت و متورم می شود.
بدون درمان ممکن است قسمتی از مینیسک شل شده و به طرف مفصل کشیده شود. این امر می تواند باعث لغزش، باز شدن یا قفل شدن زانویتان شود.
پس از بحث درباره علائم و سابقه پزشکی، پزشک زانوی شما را معاینه می کند. وی حساسیت و نرمی را در امتداد خط مفصلی که مینیسک در آن قرار دارد، بررسی خواهد کرد. این حساسیت و نرمی اغلب نشانگر پارگی است. یکی از آزمایشات اصلی برای پارگی مینیسک، آزمایش مک موری است. پزشک زانوی شما را خم می کند، سپس آن را صاف کرده و می چرخاند. این باعث ایجاد کشش در مینیسک پاره می شود. اگر پارگی مینیسک داشته باشید، این حرکت باعث صدای کلیک می شود. هر بار که پزشک این تست را انجام می دهد، زانوی شما صدای کلیک تولید خواهد کرد.
از آنجایی که سایر مشکلات زانو علائم مشابهی دارند، پزشک برای تأیید تشخیص خود، آزمایشات عکسبرداری را تجویز می کند. رادیوگرافی: اگرچه در رادیوگرافی پارگی مینیسک مشاهده نمی شود، اما علل دیگر زانو درد مانند آرتروز را نشان می دهد. ام آر آی: این آزمایش می تواند تصاویر بهتری از بافت نرم مفصل زانوی شما مانند مینیسک را در اختیار پزشک بگذارد.
درمان پارگی مینیسک زانو بر اساس شدت و الگوی پارگی، سن بیمار، سطح فعالیت و محل آسیبدیدگی (ناحیه خونرسانیشده یا فاقد عروق) برنامهریزی میشود. هدف اصلی در روند درمان آسیب مینیسک، کاهش درد و التهاب، بازگرداندن دامنه حرکتی، افزایش پایداری مفصل و جلوگیری از تخریب زودرس غضروف یا بروز آرتروز است.
به طور کلی، گزینههای درمانی پارگیهای مینیسک به دو دسته روشهای غیرجراحی (محافظهکارانه) برای پارگیهای جزئی و پایدار و روشهای جراحی (آرتروسکوپی زانو) برای پارگیهای شدید، ناپایدار یا همراه با قفلشدگی مفصل تقسیم میشوند.
اگر پارگی کوچک و در لبه خارجی مینیسک باشد، نیازی به ترمیم آن از طریق جراحی نیست. تا وقتی که علائم مشاهده نشود و زانویتان ثابت باشد، درمان غیرجراحی آن چیزی است که شما به آن نیاز دارید. استراحت، استفاده از یخ، فشرده سازی و بالا نگه داشتن: پروتکل استراحت، استفاده از یخ، فشرده سازی و بالا نگه داشتن برای اکثر آسیب های ناشی از ورزش موثر است.
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: داروهایی مانند آسپرین و ایبوپروفن باعث کاهش درد و تورم می شوند.
درمان جراحی پارگی مینیسک زانو زمانی در اولویت قرار میگیرد که پارگیهای مینیسک با روشهای حمایتی بهبود نیافته، اندازه آسیب گسترده باشد یا تکه پارهشده با ایجاد پدیده قفلشدگی، مانع از حرکت طبیعی مفصل شود.
امروزه استاندارد طلایی جراحی مینیسک زانو، عمل کمتهاجمی آرتروسکوپی زانو (Arthroscopy) است که طی آن جراح ارتوپد با ایجاد چند برش بسیار کوچک و با بهرهگیری از دوربین مینیاتوری و ابزارهای ظریف، به بازسازی یا حذف ضایعه مینیسکی میپردازد.
انتخاب تکنیک جراحی برای پارگی مینیسک مستقیماً به فاکتورهایی چون سن بیمار، نوع و جهت پارگی، میزان خونرسانی موضع و شدت ناپایداری مکانیکی زانو بستگی دارد و اولویت نخست همواره حفظ حداکثری بافت غضروفی است.
کلینیک فوقتخصصی پزشکی و توانبخشی ارتوپدی و نورولوژی «تهران ارتوپدی» با هدف ارائه خدمات جامع توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، خدمات خود را در گستره وسیعی از مناطق تهران ارائه میدهد. این مرکز با بهرهگیری از تیمی متخصص و تجهیزات پیشرفته، پذیرای مراجعان از شمال، شرق، غرب و مرکز تهران است. مناطق تحت پوشش شامل منطقه یک ، الهیه، خیابان فرشته، شهرک غرب، تجریش، قیطریه، پاسداران، اختیاریه، ولنجک، نیاوران، ونک، مرزداران، شهرآرا، یوسفآباد، امیرآباد، نارمک، نیروهوایی، زعفرانیه، آجودانیه، جردن، پونک، صادقیه، محمودیه ، لویزان، شهرک راهآهن و سعادتآباد میباشد.
