نوبت دهی آنلاین نوبت دهی تلفنی
استئوسارکوم یا تومور بدخیم استخوانی

استئوسارکوما یک نوع نادر از سرطان استخوانی بوده که در آن سلول های بدخیم (سرطانی)، استخوان غیر عادی تولید می کنند. اگر چه استئوسارکوما می تواند افراد در همه سنین را درگیر کند، اما بیشتر در کودکان و نوجوانانی که هنوز در حال رشد هستند رخ می دهد. تومور معمولا در انتهای استخوان های بلند به خصوص در اطراف زانو و در شانه رشد کرده، اما می تواند در هر جای بدن رخ دهد.

استئوسارکوما تقریبا همیشه با ترکیب شیمی درمانی و جراحی برداشت تومور درمان می شود. برخی از تومورها ممکن است با جراحی به تنهایی درمان شوند. در صورت استفاده از شیمی درمانی، معمولا هم قبل  و هم بعد از جراحی برای بهبود نتایج استفاده می شود.

استئوسارکوم چیست؟

استئوسارکوم (Osteosarcoma) نوعی سرطان است که در آن سلول های تومور استخوان نابالغی به نام استئوئید تولید می کند. اگر چه استئوسارکوما نادر است، اما این سرطان شایع ترین سرطان استخوانی میان کودکان است. تقریبا 45 درصد از استئوسارکوماهای تشخیص داده شده مربوط به کودکان و نوجوانان هستند.

استئوسارکوم معمولا استخوان های بلند بدن و نزدیک صفحه رشد و جایی که با رشد فرد شکل می گیرد را درگیر می کند. بیشتر تومورها در اطراف زانو چه در فمور (استخوان ران) چه در تیبیا (ساق پا) رخ می دهند. با این حال، استئوسارکوم می تواند دیگر بخش های بدن، حتی خارج از استخوان و بافت نرم را، علی الخصوص در بیماران مسن تر، درگیر کند.

دکتر صادق صابری

جهت ویزیت و مشاوره با دکتر صادق صابری متخصص ارتوپدی و جراح تومور استخوانی با ما تماس بگیرید

در برخی موارد، استئوسارکوما می تواند متاستاز داده یا پخش شود به نواحی دیگر بدن. وقتی استئوسارکوم پخش شد، معمولا به ریه ها پخش و گسترده می شود. در این مقاله از سایت تهران ارتوپدی به بررسی استئوسارکوم یا تومور بدخیم استخوانی می پردازیم.

علل استئوسارکوم

علت استئوسارکوم ناشناخته است، اما پزشکان عواملی که ممکن است احتمال ابتلای فرد را بالا ببرد مشخص کرده اند.

استئوسارکوم چیست

عوامل خطر

عوامل بالا برنده خطر ابتلا به استئوسارکوما شامل موارد زیر می شود:

  • سن: این بیماری بیشتر بین سنین 10 تا 30 سال و بالای 40 سال شایع است.
  • جنسیت: مردان بیشتر از زنان درگیر می شوند.
  • درمان قبلی با رادیوتراپی
  • اختلالات استخوانی خاص مانند:
  • بیماری پاژه استخوانی
  • دیسپلازی فیبرو
  • سندروم های سرطانی ارثی خاص مانند:
  • رتینوبلاستومای خانوادگی
  • سندروم لی-فرامنی
  • سکته استخوان: در این بیماری، اختلال در خونرسانی به بخشی از استخوان باعث مرگ سلولی می شود.

علائم استئوسارکوم

درد شایعترین علامت استئوسارکوم است. این درد ممکن است در ابتدا آمد و شد داشته باشد، اما به تدریج دائمی می گردد. برخی بیماران ممکن است در ناحیه تومور یک تورم یا توده داشته باشند. اگر تومور در پا قرار داشته باشد، بیمار ممکن است دچار لنگش شود. به دلیل اینکه استئوسارکوما استخوان را تضعیف می کند، بیماران ممکن است به شکستگی های مرضی در نواحی تومور دچار شوند.

به طور نادر، علائم ممکن است به دلیل متاستاز یا گسترده شدن بیماری به نواحی غیر استخوانی ایجاد شود.

معاینه پزشک برای تشخیص استئوسارکوم

معاینه بالینی

پزشک شما درباره سلامت عمومی شما و شرح حال و سوابق پزشکی شما صحبت کرده و از شما درباره علائمتان پرسش می کند. سپس او محل دردناک را معاینه کرده و به دنبال موارد زیر می گردد:

  • لمس دردناک استخوان
  • تورم یا توده
  • محدودیت حرکتی در مفصل نزدیک

تصویربرداری ها و آزمایشات برای کمک به تشخیص استئوسارکوما استفاده می شوند.

تصویربرداری

  • عکس رادیوگرافی (رادیولوژی)

عکس رادیولوژی تصویری از ساختار های سخت مثل استخوان فراهم کرده و برای تشخیص استئوسارکوم بسیار کمک کننده است. استئوسارکوم می تواند به روش های مختلف در عکس رادیولوژی نمایان شود اما یافته های معمول شامل موارد زیر می شود:

  • تشکیل استخوان جدید با الگوی تابش آفتاب
  • وجود مثلث کدمن (بلند شدن پریوست –لایه بیرونی استخوان- از سطح استخوان)
  • نمای ابر کومولوس (یک ضایعه سفید ابر مانند)

عکس رادیوگرافی استئوسارکوم

(چپ) عکس رادیوگرافی یک استئوسارکوما در فمور (استخوان ران) را نشان می دهد. به تشکیل استخوان جدید با الگوی تابش آفتاب دقت کنید. (راست) هنگام مشاهده از کنار، یک مثلث کادمن نیز می تواند دیده شود که از استخوان خارج می شود.

در حالی که بسیاری از استئوسارکوماها در عکس رادیولوژی استئوبلاستیک به نظر می رسند (بدین معنا که استخوان جدید می سازند)، یافته های غیر شایع تر شامل ضایعاتی که استئولیتیک (بدین معنا که استخوان را از بین می برند) یا مرکب استئولیتیک-استئوبلاستیک به نظر می رسند، می شود. ضایعات استئوبلاستیک در عکس رادیولوژی سفید به نظر رسیده در حالی که ضایعات استئولیتیک تیره/مشکی به نظر می رسند.

استئوسارکوما

یک استئوسارکوم در بالای هومروس (استخوان بازو). تومورها غالبا به شکل ضایعات ابر مانند روی عکس رادیوگرافی ظاهر می شوند.

  • ام آر آی

این تصویربرداری نماهای با جزئیات را از مغز استخوان و دیگر بافت های نرم فراهم می آورد. ام آر آی به پزشک شما کمک می کند تا میزان انتشار تومور و ظاهر انتشار تومور را به بخش های بدن مشخص کند.

ام آر آی استئوسارکوم

ام آر آی یک استئوسارکوم را در فمور (استخوان ران) چپ یک بیمار 10 ساله نشان می دهد.

  • سی تی اسکن

این تصویربرداری تصاویر مقطعی را فراهم می کند که به پزشک شما برای ارزیابی بیشتر تومور کمک می کند در حالی که در بررسی استئوسارکوما ام آر آی مفید تر از سی تی اسکن در نظر گرفته می شود، ممکن است برای بیمارانی که تحمل ام آر آی در فضای بسته را ندارند، سی تی اسکن تجویز شود.

آزمایشات

  • تست های آزمایشگاهی

پزشک شما ممکن است تعدادی آزمایش شامل آزمایش خونی به نام آلکالین فسفاتاز سرم را درخواست کند. مهم است توجه داشته باشید که اگرچه میزان بالای آلکالین فسفاتاز می تواند نشان دهنده تشخیص استئوساکوما باشد، اما این اتفاق می تواند به علل دیگر نیز رخ دهد. برای مثال، طیف طبیعی وسیعی از سطح آلکالین فسفاتاز در کودکان و نوجوانان در حال رشد و جمعیت بزرگی از بیماران مبتلا به استئوسارکوما وجود دارد. به علاوه، سطح بالای آلکالین فسفاتاز می تواند گاهی اوقات در دیگر بیماری ها که شامل رشد استخوانی می شود نیز دیده شود.

با وجود این  محدودیت ها، پزشک شما ممکن است این آزمایش را درخواست بدهد تا تصویر بهتری از بیماری شما داشته باشد و هم چنین این گونه به نظر می رسد که سطح آلکالین فسفاتاز در استئوسارکوما با پیش آگهی مرتبط است.

  • نمونه برداری

یک نمونه برداری برای تایید تشخیص استئوسارکوما نیاز است. در یک نمونه برداری، یک نمونه از تومور برداشته و زیر میکروسکوپ آزمایش می شود. این کار می تواند تحت بی حسی موضعی با یک سوزن یا یک جراحی باز کوچک انجام شود.

در حین نمونه برداری، پزشک شما به دنبال استئوئید غیر عادی یا دیگر ویژگی های استئوسارکوما خواهد بود. استئوئید غیر عادی غالبا در مجموعه ای از سلول ها که ظاهر دوکی شکل دارند، ظاهر می شود.

  • درجه بندی بیماری

تومور در حین نمونه برداری درجه بندی می شود. به طور کلی، در درجات بالاتر تومور مهاجم تر به نظر می‌رسد.

تومور های درجه پایین (کمتر مهاجم) معمولا بیشتر از سلول های با درجه بینابینی یا بالا شبیه سلول های طبیعی  هستند. تومور های درجه بالا (مهاجم تر) تقریبا اصلا شبیه بافت اطراف نبوده و غالبا با پیش آگهی ضعیف همراه هستند.

  • سطح بندی بیماری

زمانی که تومور به عنوان استئوسارکوما شناخته شد، پزشک شما از روش های تصویر برداری و دیگر آزمایشات استفاده می کند تا مشخص کند تومور پخش شده است یا نه. این روند را سطح بندی می نامند. مشخص کردن سطح تومور کمک می کند تا پزشک شما استراتژی درمانی مناسب را مشخص کند.

زیرگروه های استئوسارکوم

پزشکان مدل های متعددی از زیرگروه های استئوسارکوما را بر اساس ظاهرشان در عکس رادیوگرافی و زیر میکروسکوپ مشخص کرده اند. نوع دقیق زیرگروه استئوسارکوما در حین نمونه برداری مشخص می شود. مهم است که بدانیم که به کدام زیر گروه مبتلا هستید زیرا هر کدام پیشرفت متفاوتی داشته و به درمان های متفاوتی پاسخ می دهند.

برخی از زیرگروه های شایع تر در پایین تشریح شده اند.

استئوسارکوم درجه بالا

  • استئوسارکوم مرسوم

این مدل شایع ترین زیرگروه استئوسارکوم است. استئوسارکوم مرسوم غالبا در اطراف زانو (در پایین استخوان فمور –استخوان ران- یا بالای استخوان تیبیا –ساق پا-) رخ می دهد.

استئوسارکوم مرسوم بسته به نوع ترکیب به سه مدل تقسیم می شود:

  • استئوسارکوم استئوبلاستیک (غالبا مرکب از استئوئید)
  • استئوسارکوم کندروبلاستیک (غالبا مرکب از غضروف)
  • استئوسارکوم فیبروبلاستیک (غالبا مرکب از سلول های دوکی)
  • استئوسارکوم تلانژکتاتیک

استئوسارکوم تلانژکتاتیک تومور های عروقی هستند که میزان کمی از استئوئید را تولید می کنند. در عکس رادیولوژی آنها به صورت ضایعات تخریبی ظاهر می شوند که گاهی ممکن است با انواع دیگر تومور اشتباه گرفته شوند. در مشاهده با چشم غیر مسلح، استئوسارکوم تلانژکتاتیک ظاهر مشخص داشته و غالبا توسط پزشکان به عنوان “کیسه خون” توصیف می شوند..

انواع استئوسارکوم

(چپ) عکس رادیوگرافی یک استئوسارکوم تلانژکتاتیک در استخوان تیبیا (ساق پا). (راست) همان تومور استخوان در تصویربرداری با ام آر آی.

  • استئوسارکوم سلول های کوچک

در مشاهده زیر میکروسکوپ، استئوسارکوم سلول های کوچک از سلول های کوچک گرد آبی تشکیل شده است. تومور ظاهری مشابه سارکوم سوئینگ (نوعی دیگر از سرطان استخوان) دارد. برای افتراق بین دو مدل سرطان، پزشک به دنبال تولید استئوئید که ویژگی خاص استئوسارکوم است، خواهد گشت.

  • استئوسارکوم سطحی درجه بالا

این تومورها از سطح استخوان رشد می کنند. اگرچه استئوسارکوماهای دیگری نیز از سطح استخوان رشد می کنند (تومور های پاروستال و پریوستال)، اما سلول ها در استئوسارکوما سطحی درجه بالا غیر عادی تر هستند.

  • استئوسارکوم پاژه

این زیر گروه در بیماران مبتلا به بیماری پاژه استخوان که یک بیماری مزمن استخوانی است و غالبا در بیماران بالای سن 60 سال رخ می دهد.

  • استئوسارکوم پس از رادیوتراپی

چنانچه بیمار در درمان سرطان های دیگر در معرض تشعشعات قرار گرفته باشد، ممکن است مبتلا به استئوسارکوم پس از رادیوتراپی شود. این اتفاق علی الخصوص در مواقعی رخ می دهد که شدت رادیوتراپی بالا بوده باشد.

  • استئوسارکوم خارج اسکلتی

این تومورها به جای استخوان، در بافت نرم بدن رشد می کنند. استئوسارکوم خارج اسکلتی در بیماران مسن شایع ترند.

استئوسارکوم درجه بینابینی

  • استئوسارکوم پریوستال

خاستگاه استئوسارکوم پریوستال سطح استخوان بوده و غالبا در دیافیز یا تنه استخوان تیبیا (ساق پا) رشد می کند. این تومورها هم غضروف و هم استئوئید ایجاد می کنند.

استئوسارکوم درجه پایین

  • استئوسارکوم مرکزی درجه پایین

این تومورها در تنه استخوان های بلند رخ می دهند. آنها غالبا به آرامی رشد کرده اما می توانند به صورت تومورهای تهاجمی تر و درجه بالا که خطر بیشتری برای گسترش دارند، عود کنند.

  • استئوسارکوم پاروستال

استئوسارکوم پاروستال از سطح استخوان های بلند رشد کرده و غالبا به صورت یک توده سخت در پشت و پایین فمور (استخوان ران) و پشت زانو ظاهر می شوند.

رادیوگرافی انواع استئوسارکوم

عکس رادیوگرافی از دو زیرگروه استئوسارکوم. (چپ) تومورهای پریوستال معمولا در شفت (محور) استخوان تیبیا (ساق پا) رخ می دهند. (راست) تومورهای پروستال معمولا در پایین فمور (استخوان ران) و پشت زانو رخ می دهد.

درمان استئوسارکوم

درمان استئوسارکوما به عوامل متعددی بستگی دارد که شامل موارد زیر می شوند:

  • سن بیمار
  • سلامت عمومی بیمار
  • وجود بیماری دیگر
  • محل تومور
  • وجود متاستاز (گسترش)
  • نوع زیرگروه استئوسارکوما

در زمان درمان استئوسارکوما، پزشک به دقت با بیمار و خانواده او ارتباط برقرار می کند تا بهترین گزینه درمانی را انتخاب کند.

با اینکه درمان در هر فرد متفاوت است، بسیاری از استئوسارکوماها با ترکیب جراحی و شیمی درمانی درمان می شوند.

شیمی درمانی

شیمی درمانی استفاده از دارو برای درمان سرطان است. در بیماران مبتلا به استئوسارکوما، شیمی درمانی قبل از جراحی برای کمک به کوچک کردن تومور برای پیشگیری از گسترش سرطان تجویز می شود. سپس پس از جراحی نیز تجویز می شود تا سلول های سرطانی ای که ممکن است باقی مانده باشند را هدف قرار دهد تا از گسترش سرطان پیشگیری کند و خطر بازگشت سرطان را کاهش دهد.

داروهای مختلفی در شیمی درمانی برای درمان استئوسارکوما استفاده می شوند. شایعترین ها شامل دوکسوروبیسین، متوترکسات، داکتینومایسین، سیکلوفسفوماید و سیس پلاتین می شوند. بیشتر بیماران دو یا تعداد بیشتری از این داروها را یکجا دریافت می کنند که این کار به عنوان شیمی درمانی چند دارویی شناخته می شود.

نقش شیمی درمانی در درمان استئوسارکومای پاروستال و پریوستال در حال بررسی است. از آنجایی که بسیاری از این تومور های درجه پایین یا درجه بینابینی به بافت های اطراف تهاجم پیدا نکرده اند، می توان آن ها را با جراحی به تنهایی درمان کرد. با این حال، استئوسارکوماهای پاروستال و پریوستال مهاجم تر غالبا نیاز به شیمی درمانی دارند.

جراحی حفظ اندام

در حال حاضر، درمان جراحی استئوسارکوم موضعی غالبا شامل جراحی حفظ اندام می شود نه قطع اندام. در جراحی حفظ اندام، پزشک تومور را برداشته و بخشی از بافت سالم اطراف آن را نیز بر میدارد و تا جای ممکن تاندون ها، اعصاب و عروق را حفظ می کند. مقطع استخوان برداشته شده با پیوند استخوانی (برداشته شده از اهدا کننده یا بخش دیگر از بدن خود بیمار) یا اندام مصنوعی ساخته شده از فلز یا مواد دیگر جانشین می شود.

وقتی تومور برداشته شد، برای اطمینان از برداشت کامل و مشخص شدن پاسخ بافتی به شیمی درمانی قبل از عمل، زیر میکروسکوپ تحلیل می شود. اگر مشخص شود که تومور به طور کامل برداشته نشده است، ممکن است جراحی دیگری برای بخش باقی مانده نیاز باشد. اگر بافت به شیمی درمانی قبل از عمل پاسخ ضعیف داده باشد (که بدین معنی است که سلول های سرطانی به میزان کافی کشته نشده اند)، پزشک شما پس از جراحی داروهای شیمی درمانی متفاوتی را توصیه خواهد کرد. اگر پاسخ به شیمی درمانی پیش  از عمل خوب بود، پزشک معمولا از همان رژیم دارویی قبلی استفاده خواهد کرد.

رادیوتراپی

رادیوتراپی از شدت بالای اشعه ایکس ری برای کشتن سلول های سرطانی و کوچک کردن تومور استفاده می کند. اگرچه استفاده از رادیوتراپی برای درمان استئوسارکوما شایع نیست، اما ممکن است برای برخی بیماران توصیه شود.

بهبودی

پس از جراحی حفظ اندام به فیزیوتراپی، بازتوانی و مراقبت های طولانی پس از عمل نیاز است. به خصوص کودکان نیاز دارند تا در این زمان توسط خانواده و دوستان تشویق و حمایت شوند. در حین دوره شیمی درمانی، ممکن است سطح انرژی آن ها کاهش یافته و انگیزه آنها برای ورزش کم شود.

ویزیت های منظم پس از درمان برای چک کردن بروز عوارض درمانی و یا عود یا گسترش تومور مورد نیاز است. این ویزیت ها ممکن است شامل آزمایش خون یا تصویربرداری هایی مثل رادیوگرافی یا سی تی اسکن نیز بشود.

نتایج

پیش بینی وضعیت بیمار پس از درمان، بستگی به عوامل بسیاری از جمله موارد زیر دارد:

  • سن
  • سلامت عمومی
  • وجود بیماری دیگر
  • سطح و درجه تومور
  • سطح آلکالین فسفاتاز خون در زمان تشخیص
  • وجود متاستاز (گسترش)
  • نوع زیرگروه استئوسارکوما

با این حال در بیشتر موارد پاسخ تومور به شیمی درمانی پیش از عمل بهترین مؤلفه جهت پیش بینی خواهد بود. زمانی که تومور برداشته می شود، پزشک آن را زیر میکروسکوپ آزمایش می کند تا مشخص شود که میزان نکروز (مرگ تومور) بافتی چقدر بوده است. در کل، هر چه درصد نکروز بالاتر باشد می توان آینده بهتری متصور بود.

درمان برای بیشتر بیماران مبتلا به استئوسارکوما موفقیت آمیز است. با این حال به دلیل اینکه شرایط هر بیمار با بیمار دیگر متفاوت است.

سارکوما استخوانی در اندام فوقانی: گزینه های درمانی برای حفظ اندام یا قطع اندام

سارکوما های اندام ها نادر بوده و برای بیمار و پزشکان مشکلاتی را ایجاد می کنند. پزشکانی که تومورهای استخوانی را درمان می کنند را جراح ارتوپد تومورهای استخوانی می نامند.

(چپ) مقطع هماتوکسیلین و ائوزین (250 برابر) نشان دهنده سلول های بدخیم تشکیل دهنده استئوئید معمول استئوسارکوما زنده. (راست) مقطع  هماتوکسیلین و ائوزین (100 برابر) پس از شیمی درمانی. به نکروز (مرگ بافت) تومور و نبود سلول های تومور زنده توجه کنید.

(چپ) ام آر آی (T1) نشان دهنده استئوسارکوم در انتهای تنه استخوان ران. گسترش تومور به آسانی دیده می شود. (راست) نمونه بزرگ پس از برداشتن انتهای استخوان فمور. گسترش حقیقی تومور با تصویر ام آر آی تطابق دارد.

آناتومی و فیزیوپاتولوژی

نمونه بزرگ پس از برداشت استئوسارکوم استخوان ران. به نفوذ تومور به صفحه رشد دقت کنید.

پیشرفت بیماری

(چپ) تصویر رادیواوژی جلو به عقب شانه راست. استئوسارکوما به شکل یک ضایعه لیتیک (حفره) با یک شکستگی مرضی ظاهر شده است. (راست) چند ماه بعد، تومور در حالی که کل هومروس (استخوان بازو) را از بین برده است دیده می شود

گزینه های درمانی

درمان های غیر جراحی

درمان های جراحی

عکس یک استئوسارکوما قارچی استخوان پاشنه. بهترین درمان این تومور با قطع عضو از زیر زانو است.

قطع اندام

حفظ اندام

آرترودز

تصویر رادیولوژی جلو به عقب زانو پس از برداشت و جایگزینی با مفصل پیوندی آلوگرافت.

آرتروپلاستی

روند های جراحی

حذف سرطان

بازسازی

عوارض بالقوه عمل

قطع عضو

  • عود
  • درد شبحی پس از قطع عضو
  • نوروما پس از قطع عضو
  • نکروز (مرگ بافت) زخم
  • برجستگی استخوانی
  • رشد بیش از حد استخوان در کودکان

آرتروپلاستی

(چپ) تصویر رادیولوژی جلو به عقب زانو پس از برداشت قسمت پایینی فمور (ران) و جایگزینی با اندام مصنوعی مخصوص موارد مربوط به سرطان. (راست) تصویر رادیولوژی جلو به عقب زانو پس از برداشت قسمت بالایی تیبیا (استخوان ساق پا) و جایگزینی با اندام مصنوعی مخصوص موارد مربوط به سرطان.

  • عفونت
  • نکروز (مرگ بافتی) زخم
  • فلج عصب
  • عوارض مکانیکی مرتبط با اندام مصنوعی

بازتوانی/نقاهت

قطع عضو

حفظ اندام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوبت دهی آنلاین